Stress, de basisfeiten

Chronische stress is even rampzalig voor je houdbaarheid als warmte voor ijs. Stress is nu eenmaal een fundamentele verouderingsversneller. Periodes van stress laten specifieke schade achter, zoals verzwakking van de afweer, aantasting van hersencellen en schade aan hart en de bloedvaten. Tel alle kleine beetjes ‘stressschade' na zware tijden bij elkaar op en het resultaat lijkt sprekend op veroudering. Ouderen die een veelbewogen leven achter de rug hebben, kampen daarom met meer stresschade dan ouderen die het rustiger hebben gehad. In 1989 werd bij 1189 gezonde Amerikaanse zeventigers vastgesteld in welke mate hun lichaam specifiek door stress was aangetast. De hoeveelheid schade bleek in hoge mate samen te vallen met hart- en vaatziekte, fysieke en mentale achteruitgang en sterfte toen de groep zeven jaar later opnieuw werd doorgelicht. Anders gezegd: hoe meer sporen van stress zij vertoonden, hoe sneller zij aftakelden en stierven.

Van stress krijg je een buikje Van chronische stress kan je dik worden en dat ook nog op de meest onelegante manier. Een typische stresskip heeft dunne armen, spillebenen en een uitpuilende buik. Stresshormonen stimuleren namelijk op de lange termijn spierafbraak, waardoor alles behalve de buik dunner wordt. Tegelijkertijd stimuleren stresshormonen de opslag van vet rondom de organen in de buik. Vetcellen in de buik hebben zelfs extra veel receptoren voor cortisol. Een ‘bierbuik'is dus eigenlijk een ‘stressbuik'.


Stress tast je hersenen aan  Dendrieten, zenuwuitlopers die hersencellen met elkaar verbinden, kunnen al verschrompelen als de cortisolspiegel twee weken achter elkaar verhoogd is. Een overdosis cortisol laat hersengebieden die bij opslag en verwerking van informatie betrokken zijn, zelfs krímpen. Mede dankzij deze effecten zit cortisol in de verdachtenbank als aanstichter van de ziekte van Alzheimer.

Stress tast je huid aan Huidspecialisten weten al lang dat stress een reeks huidziektes als eczeem en psoriasis kan verergeren. Een belangrijke taak van de huid is het buiten de deur houden van virussen, bacteriën en andere boosaardige indringers. In verschillende studies is aangetoond dat deze zogenaamde ‘barriërefunctie' van de huid meetbaar verslechtert onder invloed van stress.

Stress verlaagt je weerstand Mensen met veel van het stresshormoon cortisol in het bloed zijn vaker en langer verkouden. Tijdens een beroemd geworden onderzoek werden driehonderd studenten opzettelijk met het verkoudheidsvirus besmet. Degenen die gestrest waren en veel cortisol in hun bloed hadden, liepen een driemaal groter risico om ziek te worden dan ontspannen studenten met een normale cortisolspiegel.

Stress maakt je depressief Er is een duidelijk verband tussen stress en depressie. Veel depressieve patiënten hebben een permanent verhoogde cortisolspiegel in hun bloed. Mede door Nederlandse onderzoekers is ontdekt dat hersenen van proefdieren die permanent aan stress worden blootgesteld, ongevoelig worden voor de 'feel good'-signaalstof serotonine.

Stress sloopt het hart Volgens de INTERHEART-studie, een onderzoek naar de oorzaak van hart- en vaatziekte bij 15.000 mensen in 52 landen, verdubbelt voortdurende stress de kans op een hartaanval.

Stress vergroot het risico op diabetes type 2 Bij diabetes type 2 ofwel ouderdomssuiker zijn de cellen ongevoelig geworden voor insuline, het hormoon dat ervoor moet zorgen dat suiker vanuit het bloed de cellen binnen gaat. Het gevolg is een onacceptabel hoge bloedsuikerspiegel, die via een onbegrepen mechanisme de vaatwanden aantast. Langdurig verhoogde productie van stresshormonen maakt cellen ongevoeliger voor insuline en verhoogt het risico op regelrechte suikerziekte.

Stress maakt de chromosomen snel oud  Stress versnelt het verouderingsproces op DNA-niveau. Het leeuwendeel van al je cellen deelt zich continu. In feite ben je om de paar jaar cellulair vrijwel geheel vernieuwd. Het vermogen van menselijke cellen zich te blijven delen is echter beperkt. Bij iedere celdeling worden kopieën gemaakt van de chromosomen, de lange slierten erfelijk materiaal in de celkern. Dit proces verloopt niet perfect, omdat tijdens het kopiëren steeds het laatste stukje van het chromosoom wordt overgeslagen. Om te voorkomen dat er bij iedere celdeling een stukje erfelijke informatie verloren gaat, zit er aan de uiteinden van de chromosomen een soort slijtzone, een telomeer. Telomeren worden wel vergeleken met de plastic kapjes die schoenveters tegen afrafelen beschermen. Elke keer als een cel zich deelt, worden die kapjes ietsje korter. Tegen de tijd dat de telomeren voorbij een kritisch punt zijn afgesleten, stopt de celdeling en veroudert en sterft de cel. In verschillende studies is aangetoond dat de telomeren in bepaalde type cellen sneller slijten bij mensen met veel stress.

Overwin stress en word jonger
Als je gezond oud wil worden, is stressmanagement een essentieel onderdeel van de aanpak. In het boek De houdbare man wordt een beroemd experiment beschreven waarbij proefpersonen binnen acht maanden biologisch acht jaar jonger werden door hun stress beter te leren hanteren. Naast stressmanagement zijn er specifieke voedingssupplementen en kruiden die je op een verantwoorde wijze stressbestendig maken. Meditatie en yoga zijn geschikte methoden om stress de baas te blijven.

In het boek De houdbare man, praktische gids voor een eeuwige jeugd, vind je meer feiten en tips over anti-aging voor mannen. Bestel nu via Bol.com.